Πατριαρχικὴ Ἀπόδειξις ἐπί τοῖς Χριστουγέννοις (2015)

Πατριαρχικὴ Ἀπόδειξις ἐπί τοῖς Χριστουγέννοις (2015)

Ἀριθμ. Πρωτ. 1172

ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ
ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΟΙΣ

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ,
ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ
ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

* * *

Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ἡ γλυκύτης τῆς Ἁγίας Νυκτὸς τῶν Χριστουγέννων περιβάλλει καὶ πάλιν τὸν κόσμον. Καὶ ἐν μέσῳ τῶν ἀνθρωπίνων καμάτων καὶ πόνων, τῆς κρίσεως καὶ τῶν κρίσεων, τῶν παθῶν καὶ τῶν ἐχθροτήτων, τῶν ἀνησυχιῶν καὶ τῶν ἀπογοητεύσεων, προβάλλει μὲ τὴν ἰδίαν ὡς καὶ ἄλλοτε γοητείαν, πραγματικὸν καὶ σύγχρονον ὅσον ποτέ, τὸ μυστήριον τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ, προτρεπόμενον ἵνα «δικαιοσύνην μάθωμεν οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (πρβλ. Ἠσ. κς΄, 9), ὅτι «ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ» (Λουκ. β΄, 11).

Ἀτυχῶς, ὅμως, κατὰ τὴν ἐποχήν μας, πολλοὶ ἄνθρωποι σκέπτονται ὅπως ὁ ἐκτελεστὴς ἐκεῖνος τῶν νηπίων Ἡρώδης, ὁ ἄνομος καὶ ἀδίστακος, καὶ ἐξολοθρεύουν τοὺς συνανθρώπους των διὰ ποικίλων τρόπων. Ὁ στρεβλωμένος ἀπὸ τὴν ἐγωκεντρικότητά του νοῦς τοῦ ἐξουσιαστοῦ τοῦ κόσμου τούτου, ὁ ὁποῖος προσωποποιεῖται εἰς τὸ φονικὸν πρόσωπον τοῦ Ἠρώδου, εἶδε παραδόξως κίνδυνον διὰ τὴν ὑπόστασίν του τὴν γέννησιν ἑνὸς ἀθώου Παιδίου. Καὶ ὡς καταλληλότερον τρόπον διὰ τὴν προφύλαξιν τῆς κοσμικῆς ἐξουσίας του ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐνέπνεεν εἰς αὐτόν –κατὰ τὴν ἄποψίν του- ἡ γέννησις τοῦ Παιδίου, ἐπέλεξε τὴν ἐξολόθρευσίν του.

Διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὰς φονικὰς διαθέσεις τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησαν οἱ Ἄγγελοι, ἠναγκάσθη νὰ φύγῃ εἰς Αἴγυπτον, καταστὰν οὕτω, θὰ ἐλέγομεν μὲ τὴν ὁρολογίαν τῆς ἐποχῆς μας, «πολιτικὸς πρόσφυξ», ὁμοῦ μετὰ Μαρίας τῆς Μητρὸς Αὐτοῦ, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, καὶ τοῦ μνήστορος Ἰωσήφ.

Εἰς τὴν ἐποχήν μας, θεωρουμένην ὡς ἐποχὴν προόδου, πολλὰ παιδία ἀναγκάζονται νὰ καταστοῦν πρόσφυγες ἀκολουθοῦντα τοὺς γονεῖς των διὰ νὰ σώσουν τὴν ζωήν των, τὴν ὁποίαν ὑποβλέπουν ποικιλώνυμοι ἐχθροί των. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀποτελεῖ ὄνειδος διὰ τὸ ἀνθρώπινον γένος.

Διὸ καὶ ἐπὶ τῇ Γεννήσει τοῦ Παιδίου Ἰησοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ λυτρωτοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν, διακηρύττομεν ἀπὸ τοῦ Ἁγιωτάτου Ἀποστολικοῦ καὶ Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ὅτι αἱ κοινωνίαι πᾶσαι πρέπει νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀσφαλῆ ἀνάπτυξιν τῶν παιδίων καὶ νὰ σεβασθοῦν τὸ δικαίωμά των εἰς τὴν ζωήν, εἰς τὴν παιδείαν καὶ εἰς τὴν κανονικὴν ἀνάπτυξίν των, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ ἀνατροφὴ καὶ διαπαιδαγώγησίς των ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς παραδοσιακῆς οἰκογενείας, μὲ βάσιν τὰς ἀρχὰς τῆς ἀγάπης, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς εἰρήνης, τῆς ἀλληλεγγύης, ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα κομίζει εἰς ἡμᾶς σήμερον ὁ δι᾿ ἡμᾶς σαρκωθεὶς Κύριος.

Ὁ τεχθεὶς Σωτὴρ καλεῖ ὅλους νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸ μήνυμα τοῦτο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν μακρὰν ἀνθρωπίνην ἱστορίαν οἱ λαοὶ ἐπραγματοποίησαν πολλὰς μετακινήσεις καὶ ἐποικισμούς. Ἠλπίζομεν ὅμως ὅτι, μετὰ τοὺς δύο παγκοσμίους πολέμους καὶ τὰς περὶ τῆς εἰρήνης διακηρύξεις ἐκκλησιαστικῶν καὶ πολιτικῶν ἡγετῶν καὶ ὀργανισμῶν, αἱ σύγχρονοι κοινωνίαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν εἰρηνικὴν διαβίωσιν τῶν ἀνθρώπων εἰς τὰς χώρας των. Ἀτυχῶς, τὰ γεγονότα διαψεύδουν τὴν ἐλπίδα, διότι μεγάλαι μᾶζαι ἀνθρώπων πρὸ τῆς ἀπειλῆς τῆς ἐξολοθρεύσεώς των ἀναγκάζονται νὰ λάβουν τὴν πικρὰν ὁδὸν τῆς προσφυγιᾶς.

Ἡ διαμορφουμένη αὕτη κατάστασις, μὲ τὸ διαρκῶς ὀγκούμενον κῦμα τῶν προσφύγων, αὐξάνει τὰς εὐθύνας ἡμῶν, ὅσων ἔχομεν εἰσέτι τὴν εὐλογίαν νὰ ζῶμεν εἰρηνικῶς καὶ μὲ κάποιαν ἄνεσιν, νὰ μὴ μένωμεν ἀναίσθητοι ἐνώπιον τοῦ καθημερινοῦ δράματος χιλιάδων συνανθρώπων μας, ἀλλὰ νὰ ἐκφράσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἔμπρακτον ἀλληλεγγύην καὶ ἀγάπην μας, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι κάθε εὐεργεσία πρὸς αὐτοὺς ἀποβαίνει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ τεχθέντος καὶ σάρκα λαβόντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον ὄχι ὡς βασιλεύς, ὄχι ὡς ἐξουσιαστής, ὄχι ὡς δυνάστης, ὄχι ὡς πλούσιος, ἀλλὰ ἐτέχθη ὡς γυμνὸν καὶ ἀνυπεράσπιστον Βρέφος, εἰς σμικρὸν σταῦλον, ἄνευ ἑστίας, ὅπως ζοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν χιλιάδες συνανθρώπων μας, καὶ ἠναγκάσθη ἐκ τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς ἐπιγείου ζωῆς Του νὰ ξενιτευθῇ εἰς χώραν μακράν, διὰ νὰ σωθῇ ἐκ τοῦ μίσους τοῦ Ἡρώδου. Τῶν νηπίων τῶν σημερινῶν προσφύγων, θὰ ἐλέγομεν, τὸ ἀθῷον αἷμα ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα πίνουν, τοῦ δὲ Ἡρώδου ἡ ἀνασφαλὴς ψυχή «τὸ κρῖμα ἐδέξατο».

Αὐτὸ τὸ τεχθὲν καὶ εἰς Αἴγυπτον πορευόμενον Θεῖον Βρέφος εἶναι ὁ πραγματικὸς ὑπερασπιστὴς τῶν σημερινῶν προσφύγων, τῶν διωκομένων ὑπὸ τῶν συγχρόνων Ἡρωδῶν. Αὐτό, τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, ὁ Θεὸς ἡμῶν, «ἐγένετο τοῖς ἀσθενέσιν ὡς ἀσθενής» (πρβλ. Α΄ Κορ. θ΄, 22), σύμμορφον πάντων ἡμῶν, τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἐξουθενημένων, τῶν κινδυνευόντων, τῶν προσφύγων. Ἡ συμπαράστασις καὶ ἡ βοήθεια ἡμῶν πρὸς τοὺς διωκομένους καὶ ἐκτοπιζομένους συνανθρώπους μας, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, γένους καὶ θρησκείας, θὰ εἶναι διὰ τὸν τεχθέντα Κύριον δῶρα πολυτιμότερα τῶν δώρων τῶν μάγων, θησαυροὶ τιμιώτεροι «χρυσοῦ καὶ λιβάνου καὶ σμύρνης» (πρβλ. Ματθ. β΄, 11), πλοῦτος πνευματικὸς ἀναφαίρετος καὶ μόνιμος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ φθαρῇ ὅσοι αἰῶνες καὶ ἐὰν παρέλθουν, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἀναμένῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν.

Ἂς προσφέρωμεν ἕκαστος ὅ,τι δυνάμεθα εἰς τὸν ἐν τῷ προσώπῳ τῶν προσφύγων ἀδελφῶν μας ὁρώμενον Κύριον. Ἂς προσφέρωμεν εἰς τὸν ἐν Βηθλεὲμ τικτόμενον σήμερον μικρὸν Χριστὸν αὐτὰ τὰ τίμια δῶρα τῆς ἀγάπης, τῆς θυσίας καὶ τῆς φιλανθρωπίας, μιμούμενοι τὴν Αὐτοῦ εὐσπλαγχνίαν, καὶ ἂς προσκυνήσωμεν Αὐτὸν μετὰ τῶν ἀγγέλων, τῶν μάγων, τῶν ἁπλοϊκῶν ποιμένων, κράζοντες τό «δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Λουκ. β΄, 14), σὺν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις.

Ἡ χάρις καὶ τὸ πλούσιον ἔλεος τοῦ πρόσφυγος Βρέφους Ἰησοῦ εἴησαν μετὰ πάντων ὑμῶν!

Χριστούγεννα ‚βιε΄
† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

περισσότερα

Ευχές για τα Χριστούγεννα

Ευχές για τα Χριστούγεννα

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Αδελφότητος εύχεται στους Εντιμολογιωτάτους Άρχοντες και τις οικογένειές τους ευλογημένα Χριστούγεννα. Οι ευχές μας συνοδεύονται από ένα επίκαιρο κείμενο του Γενικού Γραμματέως της Αδελφότητος Άρχοντος Διδασκάλου του Γένους κ. Κωνσταντίνου Δεληκωσταντή:

«Το Ευαγγέλιο των Χριστουγέννων ηχεί σήμερα μέσα σε ένα γεμάτο αντιφάσεις κόσμο, όπου η αφόρητη εξαθλίωση αναρίθμητων ανθρώπων συνυπάρχει με τον επιδεικτικό ευδαιμονισμό των κατεχόντων, όπου απέναντι στις κατακλυσμιαίες αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία ορθώνεται η αναζήτηση ταυτότητας αλλά και ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, όπου τα  ειρηνευτικά και  τα οικολογικά κινήματα δεν φαίνεται να προβληματίζουν ιδιαιτέρως τους θιασώτες της ανεξέλεγκτης οικονομικής και τεχνολογικής προόδου ούτε τους παραγωγούς και τους εμπόρους όπλων.

Φυσικά και εορτάζονται τα  «Χριστούγεννα χωρίς Χριστό», μήνες ολόκληρους στους στολισμένους δρόμους των πόλεων και τις αστραφτερές βιτρίνες των καταστημάτων, συνδεδεμένα με πολλές ψευδαισθήσεις και προσδοκίες, αποχρωματισμένα και παγκοσμιοποιημένα, ανερυθριάστως στην υπηρεσία του τζίρου και της κατανάλωσης. Αναρωτιέται κανείς τι σχέση έχουν όλα αυτά με τον εορτασμό της Σάρκωσης του Λόγου, με το « πάντων καινών καινότατον, το μόνον καινόν υπό τον ήλιον» (Ιωάννης Δαμασκηνός). Τι κοινό έχουν οι εκδιονυσιασμένες εορτές, όλες τόσο όμοιες και τόσο πληκτικές, με την χριστιανική εορτή, όπου όλα είναι φως και χάρις.

Πάντως η τάση μετατροπής των εορτών μας σε διονυσιακό πανηγύρι φαίνεται ότι δεν είναι κάτι νέο. Ήδη ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, τον 4ο αιώνα, προφανώς αντιμέτωπος με παρόμοιες για τα Χριστούγεννα τάσεις, προτρέπει: «Ας μη στολίσουμε τους δρόμους, ας μη στήσουμε χορούς, ας μη ικανοποιήσουμε τις αισθήσεις με φαγοπότια και γλέντια, ας μη ντυθούμε και ας μη στολιστούμε με λαμπερά αλλά άχρηστα πράγματα. Ας μη σπεύσουμε να ξεπεράσουμε ο ένας τον άλλο στη σπατάλη και στην επίδειξη. Κι όλα αυτά, όταν υπάρχουν άνθρωποι που πεινούν και τους λείπουν τα στοιχειώδη». Βλέπετε ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει και πολύ. Γι αυτό και δεν είναι σωστό να περιγράφουμε την εποχή μας ως εποχή κατάπτωσης και να υποστηρίζουμε, ότι παλαιότερα τα πράγματα ήταν γενικώς καλά ή πολύ καλύτερα.

Τι σημαίνει τελικά εορτή; Εορτή είναι κάτι περισσότερο από ελεύθερος χρόνος και ανάπαυση, κάτι περισσότερο από διασκέδαση και διονυσιασμός, ακόμη  κάτι πολύ παραπάνω από επιστροφή στον εαυτό μας. Δεν υπάρχει εορτή χωρίς Θεό, χωρίς βίωμα του ιερού, χωρίς λατρεία. Η εορτή είναι «ημέρα ευχαριστίας» λέγει ένας σύγχρονος φιλόσοφος και προσθέτει: «Είναι η παρουσία του Θεού, αυτό  που κάνει  γιορτή την εορτή»(O. F. Bollnow). Και ένας άλλος ομότεχνός του προσθέτει:« Δεν υπάρχει εορτή που να μη ζει από τη λατρεία, που να μην αντλεί το γιορτινό χαρακτήρα της από το γεγονός ότι ζει από τη λατρεία»(J. Pieper). Στην παράδοσή μας δεν ήταν δυνατόν να νοηθεί εορτή αποκομμένη από την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Η Κυριακή δεν ήταν και δεν είναι αργία, είναι σχόλη. «Σχολή», θα έλεγαν οι Αρχαίοι. Τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, ο Δεκαπενταύγουστος, είναι «Κυριακές του Έτους», καθοριστικές τομές στην πορεία μας  μέσα στο χρόνο.

Στην εορτή αλλάζει η σχέση μας με τον εαυτό μας και τους άλλους. Συμπυκνώνεται η ζωή, ο κόσμος πλαταίνει, ανοίγουν οι ουρανοί, αποκαλύπτεται το βάθος των πραγμάτων, ζούμε την αιωνιότητα μέσα στο χρόνο, ανακαλύπτουμε καταπληκτικές δυνάμεις μέσα μας.  Ο άνθρωπος που δεν εορτάζει είναι «μεταφυσικά ξεριζωμένος». Γι αυτό όσοι δεν έχουν ρίζες ή  τις αρνούνται ή επιλέγουν την αδέσμευτη ελευθερία, όπως ο ακραίος υπαρξιστής, ο κυνικός, ο μηδενιστής, ο ατομιστής, δεν μπορούν να εορτάσουν πραγματικά. Όπου εορτάζουν, εορτάζουν μόνον τον εαυτό τους. Η εορτή όμως είναι πολύτιμη κληρονομιά, είναι παράδοση και παραδοσιακή, κοινοτική, δεν είναι επιλογή ή ατομική υπόθεση. Δεν μπορούμε να εορτάζουμε όταν θέλουμε ούτε όπως θέλουμε.

Πώς εορτάζουμε τελικά εμείς οι ορθόδοξοι Έλληνες τα Χριστούγεννα; Σίγουρα τα Χριστούγεννά μας μοιάζουν, στις πόλεις μας τουλάχιστον, με τα Χριστούγεννα των Δυτικών, με τα δώρα και τα ρεβεγιόν. Υπάρχουν σαφώς στη Δυτική Ευρώπη και άλλες ομορφότερες χριστουγεννιάτικες παραδόσεις, οι οποίες όμως μας αφήνουν αδιάφορους. Ξεχάσαμε, βέβαια, πολλά πολύτιμα δικά μας πράγματα. Λησμονούμε εύκολα τη νηστεία που αγιάζει και ομορφαίνει τη ζωή. Η Σαρακοστή περνά χωρίς να το πάρουμε είδηση. Αν ακούσει κανείς από τον ιερό Χρυσόστομο τι σημαίνει νηστεία, τότε θα συνειδητοποιήσει το μέγεθος της απώλειας. «Νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από κάποιες τροφές, αλλά η κάθαρση από την αμαρτία, γι αυτό όποιος ορίζει τη νηστεία μόνον ως αποχή από τα βρώματα, την ατιμάζει πιο πολύ από όλους. Αν νηστεύεις, δείξε το με τα έργα σου. Αν δεις πτωχό ελέησέ τον, αν δεις εχθρό συμφιλιώσου, αν δεις φίλο να προκόπτει μην φθονήσεις... Ας μη νηστεύει μόνον το στόμα, αλλά και το μάτι και η ακοή  και τα πόδια και τα χέρια και όλα τα μέλη του σώματος...Τι ωφελεί αν δεν τρώμε κρέατα και ψάρια, αλλά δαγκώνουμε και καταβροχθίζουμε τους αδελφούς μας;»

Πέρα από αυτό, η συμμετοχή στη συγκλονιστική λειτουργία, λίαν πρωί τα Χριστούγεννα, θυσιάζεται από πολλούς στο ρεβεγιόν. Τα παραδοσιακά εδέσματα αγοράζονται πια στα ζαχαροπλαστεία, το σπίτι όμως δεν ευωδιάζει Χριστούγεννα. Τελικά τα «αγορασμένα πράγματα» δεν μας κάνουν ευτυχισμένους, έτσι πιστεύει ο Φ. Κόντογλου, εξαιρετικά επίκαιρος στην εποχή του «shopping therapy».

Βέβαια, παρ’ όλες τις προσπάθειες εκδιονυσιασμού των Χριστουγέννων, διαφαίνεται και  κάποια αντίσταση. Ώ του θαύματος, μηνύματα ελπίδας ακούγονται μέσα στο πανδαιμόνιο του ευδαιμονισμού, κάποια φλόγα σιγοκαίει μέσα στη καρδιά του σύγχρονου εαυτοκεντρικού ανθρώπου. Η ίδια η εορτή της κατά σάρκα γεννήσεως του Σωτήρος Χριστού αντιστέκεται στις προσπάθειες μετατροπής της σε διονυσιακή φιέστα. Ίσως η αντίσταση αυτή να προέρχεται αυτή από τον κορεσμό που προκαλεί ο ευδαιμονισμός. Παρ’ όλο που ο Αισχύλος έλεγε ότι «το ευ πράσσειν ακόρεστον έφυ πάσι βροτοίσιν», δηλαδή ότι ό άνθρωπος εκ φύσεως δεν χορταίνει την απόλαυση, φαίνεται ότι η ανθρώπινη ψυχή δεν αντέχει τον άχαρο διονυσιασμό. Τι άνθρωπος είναι, όντως, και πόσο μακριά μπορεί να φθάσει αυτός που κάθε μέρα αναζητεί νέες ικανοποιήσεις και νέους ερεθισμούς;

Επιβεβαιώνεται συνεχώς ότι η πτώση και η αμαρτία δεν αποτελούν την αληθινή φύση του ανθρώπου, ότι κάθε άνθρωπος διασώζει μέσα του το αισθητήριο για το τι είναι αληθινό. Αυτό η ορθόδοξη θεολογία το εκφράζει με τη θέση ότι με τη πτώση δεν διεφθάρη ολοκληρωτικά η εικόνα του Θεού μέσα μας. Μέσα στον άνθρωπο  πνέει η πνοή του Θεού. Προφανώς υπάρχει η μητρική γλώσσα της ανθρωπότητας την οποία όλοι κατανοούν, παρά τη βαβυλωνιακή σύγχυση των γλωσσών, την «αταξία της καρδιάς» και την ανθρωπολογική αναρχία.

Το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας, το νόημα της ύπαρξής μας και τον προορισμό μας, η εικόνα που έχουμε για τον Θεό και τον άνθρωπο, επηρεάζουν άμεσα τη ζωή μας, το περιεχόμενο και τους σκοπούς της, τον τρόπο του βίου. Σίγουρα η άποψή μας για την ελευθερία και την ευτυχία μας, για τη σχέση μας με τον συνάνθρωπο και τον κόσμο, είναι διαφορετική αν βλέπουμε τον άνθρωπο ως «άχρηστο πάθος», ως «ερριμμένο στον κόσμο», ως «παντοπόρο άπορο».

Εμείς οι χριστιανοί έχουμε διαφορετική ανθρωπολογία και άλλη νοηματοδότηση της ζωής. Ο άνθρωπος είναι κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού, θεόκτιστος και θεοπόρος, ο ηγαπημένος του Θεού, ο οποίος «ενηνθρώπησεν  ίνα ημείς θεοποιηθώμεν».  Η πίστη μας είναι  πηγή της αγάπης για τον άλλο, τον πλησίον και τον μακράν, μας κάνει σχεσιακούς, ευχαριστιακούς, δημιουργικούς, φλεγόμενους ανθρώπους. Ο πιστός δέχθηκε πολλά,«τα πάντα», και γι αυτό θα δώσει πολλά,« τα πάντα τοις πάσι». Ακούμε τα υπέροχα λόγια της Βίβλου: «Αγαπητοί, αγαπώμεν αλλήλους ότι η αγάπη εκ του Θεού εστι, και πας ο αγαπών εκ του Θεού γεγέννηται και γινώσκει τον Θεόν. Ο μη αγαπών ουκ έγνω τον Θεόν, ότι ο Θεός αγάπη εστίν» (Α΄Ιωάν. 4,7-8).

Η εορτή των Χριστουγέννων είναι καιρός αυτογνωσίας και ευχαριστίας, ευκαιρία για να κατανοήσουμε τη διαφορά μεταξύ «Θεανθρώπου» και «ανθρωποθεού». Για να συνειδητοποιήσουμε το θαύμα της εν Χριστώ ελευθερίας και το τραύμα της αλλοτριωμένης ύπαρξης. «Εάν μη γνώμεν οίους ημάς εποίησεν ο Θεός, ουκ επιγνωσόμεθα οίους εποίησεν η αμαρτία» (Γρηγόριος ο Σιναϊτης). Για να πάψουμε να νομίζουμε «άκοπον είναι το σωθήναι»  (Αμμά Συγκλητική), για να ξεπεράσουμε την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει «αδάπανος ευλάβεια» (Βασίλειος ο Μέγας). Για να ανακαλύψουμε το βαθύ νόημα της φράσης του Jacques Lacarrière ότι για τον ΄Ελληνα «η Ορθοδοξία είναι το σπίτι του». Για να καταλάβουμε ότι τα Χριστούγεννα δεν είναι εορτή συναισθηματισμών που γρήγορα έρχονται και ακόμα ταχύτερα παρέρχονται. «Η αγάπη δεν είναι  συγκίνηση, αλλά  Σταυρός », έλεγε ο μακαριστός π. Μιχαήλ Καρδαμάκης. Μας το θυμίζουν το «χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν» του ποιητή, καθώς και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, σύμφωνα με τον οποίο, όπως σημειώνει ο καθηγητής Σάββας Αγουρίδης,  «ήδη κατά τη Γέννηση του Ιησού ακούμε τις καμπάνες της Μεγάλης Παρασκευής: η ηγεσία του κόσμου θέλει να τον αφανίσει. Και αυτό, όπως φαίνεται, γίνεται πάντοτε». Όμως μαζί με το «Χριστός γεννάται δοξάσατε» και τις καμπάνες του Πάθους ηχεί, ήδη από τα Χριστούγεννα, το «θανάτω θάνατον πατήσας» της λαμπροφόρου Εγέρσεως του Κυρίου».

περισσότερα

Θεολογικές εκτιμήσεις για την κρίση της παιδείας στην Ελλάδα σήμερα

Θεολογικές εκτιμήσεις για την κρίση της παιδείας στην Ελλάδα σήμερα

Κ. Δεληκωσταντή,

Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών

Άρχοντος Διδασκάλου του Γένους

Η πανθομολογούμενη σύγχρονη κρίση της παιδείας στη χώρα μας δεν οφείλεται στην απουσία σκοπών, ούτε στην έλλειψη μέσων. Και σκοποί υπάρχουν, εκφρασμένοι και κατοχυρωμένοι με νόμους και εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, και τα μέσα αφθονούν, αφού συνεχώς εφαρμόζονται νέες τεχνικές αγωγής και εκπαίδευσης και πολλαπλά επιτελεία φροντίζουν για την αποδοτικότερη οργάνωσή της. Η κρίση της παιδείας είναι κρίση της ίδιας της εικόνας του ανθρώπου, την οποία αυτή είναι ταγμένη να υπηρετεί, είναι η ατομικιστική συρρίκνωση της διάστασης του προσώπου και της ελευθερίας του, η «πίστη στον ατομικιστικό τύπο του homo solus»1. Έτσι όμως, μέσα στο «ά-σχετο» και το «α-πρόσωπο» της σημερινής κοινωνικής πραγματικότητας και της πραγματικότητας της παιδείας ειδικότερα2, κινδυνεύει να χαθεί η ίδια «η ελπίδα της ανθρωπιάς», η «πίστη στον άνθρωπο»3.

Στις γραμμές που ακολουθούν, καταγράφονται εκτιμήσεις διακεκριμένων σύγχρονων Ελλήνων θεολόγων για τις διαστάσεις και τη γένεση της ατομικιστικής κρίσης στην παιδεία, και συζητούνται δυνατότητες υπέρβασης της μέσα σε μια προσωποκεντρική αγωγή, όπως αυτή πηγάζει από την ορθόδοξη παράδοση και έχει στόχο της τη διάσωση της ελευθερίας του ανθρωπίνου προσώπου.

περισσότερα

«Οι Ρωμιοί της Πόλης, μέσα από μια απώλεια»

«Οι Ρωμιοί της Πόλης, μέσα από μια απώλεια»

Την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2014 στην Αίθουσα Θεάτρου του Κολλεγίου Αθηνών οργανώθηκε εκδήλωση και προβλήθηκε ταινία με θέμα το κοιμητήριο της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σισλί της Κωνσταντινουπόλεως παρόντος και του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Σε σχέση με την εκδήλωση αυτή αναδημοσιεύουμε ένα συγκινητικό κείμενο της Μαργαρίτας Πουρνάρα για την Πόλη και τους Ρωμηούς της, το οποίο γράφθηκε με αφορμή την εκδημία της αειμνήστου Ευφροσύνης Ε. Ξενιάδου, γνήσιας Πολίτισσας, στις 14 Ιανουαρίου 2014 στην Αθήνα και τον ενταφιασμό της, κατόπιν δικής της επιθυμίας, στο εν λόγω κοιμητήριο των Ρωμηών της Πόλης.

περισσότερα

Η ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ «ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟΥ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ» ΣΤΗΝ ΑΝΘΟΥΣΑΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ, Αριστείδη Πανώτη

Η  ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ   «ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟΥ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ» ΣΤΗΝ   ΑΝΘΟΥΣΑΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ, Αριστείδη Πανώτη

Το Σάββατο 3 Μαίου 2014 τελέσθηκε πανηγυρική θεία λειτουργία στο Ναό των Αγίων Σοφίας και των θυγατέρων αυτής, Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης, στο Πατριαρχικό Καθίδρυμα Ανθούσας Αττικής. Εκ μέρους της Αδελφότητος συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματεύς κ. Κωνσταντίνος Δεληκωσταντής και οι Άρχοντες κ. Αριστείδης Πανώτης και Ευστάθιος Γιαννής. Το θείο λόγο εκήρυξε ο κ. Πανώτης. 

Με αφορμή το γεγονός αυτό ζητήθηκε από τον Άρχοντα Μέγα Ιερομνήμονα κ. Αριστείδη Πανώτη να ετοιμάσει ένα κείμενο για την προιστορία και την ιστορία του Πατριαρχικού Καθιδρύματος της Ανθούσας. Ο κ. Πανώτης ανταποκρίθηκε ασμένως και ταχέως αποστέλλοντας το κατωτέρω μεστό κείμενο.

περισσότερα
First Previous   Εμφάνισε 5 από 5 σελίδες   Next Last
επιστροφή